در اینجا 5 نمونه سوال درک مطلب فارسی ششم تیزهوشان با محوریت نکات ذکر شده آورده شده است:
متن برای سوالات 1 و 2:
روزی مردی در حال عبور از کنار باغی پر از درختان میوه بود. او خسته و گرسنه بود و بوی خوش میوههای رسیده او را به وسوسه انداخت. با نگاهی دزدانه به اطراف، متوجه شد که هیچکس در باغ نیست. با تردید لحظهای، از دیوار کوتاه باغ بالا رفت و خود را در میان درختان یافت. هنوز چند قدمی برنداشته بود که صدای خشخش برگها زیر پایش سکوت باغ را شکست. ناگهان، سایهای بزرگ از پشت درخت نمایان شد و مرد با ترس دریافت که نگهبان باغ با چهرهای درهم و چوبی بلند در دست، به او نزدیک میشود.
سوال 1:
کدام گزینه بهترین دلیل برای ترس مرد در پایان متن است؟
الف) صدای خشخش برگها او را ترسانده بود. ب) او متوجه شد که در باغ تنها نیست. ج) نگهبان باغ چهرهای مهربان نداشت. د) او میدانست که کار اشتباهی انجام داده است.
جواب: د) او میدانست که کار اشتباهی انجام داده است.
توضیح: اگرچه دیدن نگهبان و چهره درهم او نیز ترسناک است، اما ترس اصلی مرد ناشی از آگاهی او به عمل نادرست خود (وارد شدن دزدانه به باغ) و مواجهه با عواقب آن است.
سوال 2:
از عبارت "بوی خوش میوههای رسیده او را به وسوسه انداخت" چه میتوان استنباط کرد؟
الف) مرد قبلاً هرگز بوی میوه استشمام نکرده بود. ب) میوههای باغ بسیار خوشبو و جذاب بودند. ج) مرد قصد داشت میوهها را برای شخص دیگری بچیند. د) باغبان از عطر میوهها برای جذب افراد استفاده میکرد.
جواب: ب) میوههای باغ بسیار خوشبو و جذاب بودند.
توضیح: این عبارت نشان میدهد که عطر دلپذیر میوهها میل و اشتیاق مرد را برای خوردن آنها برانگیخته است.
متن برای سوالات 3 و 4:
پروانه با بالهای رنگارنگش، رقصان بر فراز گلها میچرخید. او از شهد شیرین گلها مینوشید و با هر وزش نسیم، به سویی دیگر پرواز میکرد. ناگهان، عنکبوتی کمین کرده در میان گلبرگها، به سوی او جهید. پروانه که غافلگیر شده بود، تلاش کرد تا خود را رها کند، اما تارهای چسبناک عنکبوت او را اسیر کرده بودند. با تقلای بسیار و با از دست دادن تکهای از بال ظریفش، سرانجام توانست خود را آزاد کند و با شتاب از آن مهلکه دور شد.
سوال 3:
کدام آرایه ادبی در جمله "پروانه با بالهای رنگارنگش، رقصان بر فراز گلها میچرخید" به کار رفته است؟
الف) تضاد ب) تشبیه ج) اغراق د) جناس
جواب: ب) تشبیه
توضیح: در این جمله، پرواز پروانه به رقصیدن تشبیه شده است (پروانه مانند رقاصی بر فراز گلها میچرخد).
سوال 4:
چرا پروانه با "شتاب" از محل عنکبوت دور شد؟
الف) از زیبایی گلها سیر شده بود. ب) میخواست به دوستانش ماجرا را تعریف کند. ج) احساس خطر کرده و میخواست از گزند عنکبوت دور شود. د) بالهایش خسته شده بودند و نیاز به استراحت داشت.
جواب: ج) احساس خطر کرده و میخواست از گزند عنکبوت دور شود.
توضیح: گرفتار شدن در تارهای عنکبوت و تلاش برای رهایی نشان میدهد که پروانه در معرض خطر بوده و برای حفظ جان خود با سرعت از آنجا دور شده است.
سوال 5:
کدام گزینه با توجه به معنای واژه "کمین کرده" در متن زیر، هممعناترین است؟
ناگهان، عنکبوتی کمین کرده در میان گلبرگها، به سوی او جهید.
الف) پنهان شده ب) استراحت کرده ج) بازی میکرده د) پرواز میکرده
جواب: الف) پنهان شده
توضیح: واژه "کمین کرده" به معنای پنهان شدن به طور مخفیانه برای حمله یا غافلگیر کردن است. گزینه "پنهان شده" نزدیکترین معنا را به آن دارد.
برای تقویت درک مطلب فارسی در پایه ششم، میتوان کارهای مختلفی را انجام داد: